İçeriğe geç

Dua Adabı: Nasıl Dua Edilir, Kabul Vakitleri ve Sık Yapılan Yanlışlar

Dualari Editör Ekibi Yayınlanma: 5 dk okuma
Dua Adabı: Nasıl Dua Edilir, Kabul Vakitleri ve Sık Yapılan Yanlışlar
İçindekiler
  1. Kur'an'da Duanın Ölçüsü
  2. Nasıl Dua Edilir?
  3. Hadislerde Öne Çıkan Dua Vakitleri
  4. Dua Karşılıksız Kalır mı?
  5. Duada Sık Yapılan Yanlışlar
  6. Sıkça Sorulan Sorular
  7. Kaynaklar

Kur'an ve sünnete göre dua; samimiyetle, Allah'a hamd ve Peygamber'e salavatla başlayarak, alçak gönüllülükle, acele etmeden ve kararlılıkla yapılır. Hz. Peygamber "Dua ibadetin ta kendisidir" buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Daavât). Aşağıda bu adabı, hadislerde öne çıkan vakitleri ve duada sık yapılan yanlışları kaynaklarıyla bulabilirsiniz.

Kısaca
  • Temel adap: samimiyet, hamd ve salavat, kararlılık, sabır, helal kazanç.
  • Gecenin son üçte biri, secde, ezanla kamet arası ve cuma günündeki saat, hadislerde öne çıkan vakitlerdir.
  • Duaya karşılık bazen hemen verilir, bazen ahirete saklanır, bazen de bir kötülük uzaklaştırılır.
  • Sayı ve tertip saplantısı, kesin sonuç beklentisi ve beddua duanın ruhuna aykırıdır.

Kur'an'da Duanın Ölçüsü

Mealen:

"Kullarım sana beni sorduğunda bilsinler ki ben şüphesiz yakınım. Bana dua edenin duasına karşılık veririm." (Bakara, 2/186)
"Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, size karşılık vereyim." (Mü'min, 40/60)

A'râf suresi duanın üslubunu da tarif eder: Rabbe "yalvararak ve gizlice" dua etmek, haddi aşmamak, korku ve ümit arasında olmak (A'râf, 7/55–56).

Nasıl Dua Edilir?

Samimiyetle, ne istediğini bilerek

Ezber sözleri dikkatsizce tekrarlamak yerine gönülden ve ne istediğini bilerek dua etmek esastır. Tirmizî'deki bir rivayette, Allah'ın gafil ve ilgisiz bir kalpten çıkan duayı kabul etmeyeceği bildirilir.

Hamd ve salavatla başlayarak

Fudâle b. Ubeyd'in rivayetine göre Hz. Peygamber, hamd ve salavat getirmeden dua eden birini görünce "Bu kişi acele etti" buyurmuş; önce Allah'ı övmeyi, sonra salavat getirmeyi, ardından dilediğini istemeyi öğretmiştir (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Daavât).

Kararlılıkla ve acele etmeden

Hz. Peygamber, "Allah'ım, dilersen beni bağışla" gibi tereddütlü bir dille değil, kararlılıkla istenmesini öğütlemiştir (Buhârî, Daavât; Müslim, Zikir). Bu, sonucun kesin olduğuna inanmak değil, isterken çekingen olmamaktır. Sabırla ilgili hadis de şöyledir. Mealen:

"Sizden biriniz 'Dua ettim ama kabul olunmadı' diyerek acele etmedikçe duasına karşılık verilir." (Buhârî, Daavât; Müslim, Zikir)

Helal kazançla

Müslim'deki bir hadiste, uzun yolculuk yapmış, saçı başı dağınık bir kişinin ellerini göğe kaldırıp "Ya Rabbi" diye dua ettiği, ama yediğinin, içtiğinin ve giydiğinin haram olduğu anlatılır ve "Böyle birinin duasına nasıl karşılık verilir?" denir (Müslim, Zekât).

Elleri kaldırarak

Hz. Peygamber'in dua ederken ellerini kaldırdığı birçok rivayette geçer. Bir hadiste Allah'ın, ellerini kaldırıp dua eden kulunu boş çevirmekten hayâ ettiği bildirilir (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Daavât). Kıbleye yönelmek ve abdestli olmak güzel bir edeptir ama şart değildir; bu konu abdestsiz dua edilir mi yazısında ayrıca ele alındı.

Başkalarını da katarak

Müslim'deki bir hadise göre kişinin gıyabında din kardeşi için yaptığı duaya melek "Sana da onun benzeri olsun" diye karşılık verir. Anne baba, aile ve bütün müminler için dua etmek Kur'an'daki dualarda da görülür; örnekler için Rabbenâ duaları ve Allah'a edilecek en güzel dualar.

Hadislerde Öne Çıkan Dua Vakitleri

Bu vakitler sonucu vaat etmez, o anların değerine işaret eder.

Vakit / DurumHadisteki ifade (özet)Kaynak
Gecenin son üçte biriAllah'ın "Bana dua eden yok mu?" buyurduğu vakitBuhârî, Teheccüd; Müslim, Salâtü'l-müsâfirîn
Secde haliKulun Rabbine en yakın olduğu anMüslim, Salât
Ezan ile kamet arasıBu arada yapılan dua geri çevrilmezEbû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât
Cuma günündeki saatMüslüman kulun Allah'tan hayır istediği bir anBuhârî, Cuma; Müslim, Cuma
Farz namazların ardıDuanın en çok işitildiği vakitlerdenTirmizî, Daavât
Arefe günüDuaların en hayırlısıTirmizî, Daavât
Mazlum, yolcu, babanın evladına duasıKabulünde şüphe olmayan dualarEbû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Birr

İlgili yazılar: ezan duası, teheccüd namazından sonra okunacak dua.

Dua Karşılıksız Kalır mı?

Ebû Saîd el-Hudrî'nin rivayetine göre Hz. Peygamber, günah ya da akrabalık bağını koparmayı içermeyen her duaya Allah'ın üç şekilde karşılık verdiğini bildirmiştir: İsteneni dünyada vermek, ahirette saklamak ya da ona denk bir kötülüğü uzaklaştırmak (Ahmed b. Hanbel, Müsned). Yani karşılık her zaman kişinin beklediği biçimde olmayabilir.

Duada Sık Yapılan Yanlışlar

Sayı ve tertip saplantısı

Bazı zikirlerde sayı sünnette geçer (ör. namazdan sonra 33'er tesbih). Ancak "41 kez okursan", "40 gün aralıksız", "şu saatte şu tertiple" gibi kalıpların çoğu Kur'an ve sahih sünnette yer almaz. Bunlara bağlanmak duayı mekanik bir işleme dönüştürebilir; bir tertibi aksatınca "her şey boşa gitti" kaygısına kapılmak da yersizdir.

Kesin sonuç beklentisi

"Bu dua mutlaka kabul edilir" ya da "şu kadar günde sonuç verir" gibi ifadelerin dinî dayanağı yoktur; sonuç Allah'ın takdirine bırakılır. Dua karşılığında ücret isteyen ya da sonuç vaat eden kişilere itibar edilmemelidir.

Beddua

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Kendinize, çocuklarınıza ve mallarınıza beddua etmeyin. Allah'ın dua edilen şeyi verdiği bir ana denk gelirsiniz de duanız kabul olunur" (Müslim, Zühd). Zulme uğrayan kişi ise Allah'tan adalet ister, O'na sığınır ve sabır diler; bu, beddua dilinden farklıdır.

Ölüm temennisi ve haddi aşmak

Hz. Peygamber, başa gelen bir sıkıntı yüzünden ölüm temenni edilmemesini öğütlemiştir (Buhârî, Merdâ; Müslim, Zikir). Duada haddi aşmak da yasaklanmıştır (A'râf, 7/55); imkânsız ya da günaha yol açan şeyleri istemek, başkasının zararını dilemek bu kapsamdadır.

Yalnızca sıkıntıda dua etmek

Kur'an, sıkıntıya düşünce Allah'a yalvarıp rahatlayınca O'nu unutan insan tipini eleştirir (Yûnus, 10/12). Dua bolluk zamanında da sürdürülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkçe dua etmek caiz mi?

Evet. Namaz dışında her dilde dua edilebilir. Hanefî mezhebinde namaz içinde, özellikle son oturuşta, Kur'an ve sünnette geçen Arapça dualarla dua edilmesi tavsiye edilir.

Duadan sonra elleri yüze sürmek sünnet mi?

Bu konudaki rivayetler Ebû Dâvûd ve Tirmizî'de geçer, ancak senedlerinde zayıflık olduğu belirtilmiştir. Bazı âlimler rivayetlerin birden fazla olmasını dikkate alarak bunu güzel görmüştür. Uygulanabilir ama zorunlu olmayan bir edeptir.

Aynı duayı tekrar tekrar etmek doğru mu?

Evet. Hz. Peygamber'in bazı dualarını üç kez tekrarladığı rivayet edilir. Önemli olan bunu ümitsizliğe kapılmadan ve acele etmeden yapmaktır.

Kaynaklar

  • Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Bakara 2/186, A'râf 7/55–56, Yûnus 10/12, Mü'min 40/60
  • Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Daavât; Teheccüd; Cuma; Merdâ
  • Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Zikir; Salât; Zekât; Zühd
  • Ebû Dâvûd, es-Sünen, Vitir; Salât; Tirmizî, es-Sünen, Daavât; Birr
  • Ahmed b. Hanbel, el-Müsned
  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dua" maddesi

Okuyucu yorumları

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Yorum yazın

Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır. Lütfen yorum politikamızı okuyun. Bağlantı içeren yorumlar yayınlanmaz.

İlginizi çekebilir