Duanın Kabul Olduğu Nasıl Anlaşılır? Hadislere Göre Duanın Karşılığı
İçindekiler
Duanın kabul olduğunu gösteren belirli bir işaret Kur'an'da ve sahih sünnette bildirilmemiştir. Hadislere göre şartlarına uygun yapılan dua karşılıksız kalmaz; ancak bu karşılık her zaman istenen şeyin hemen verilmesi şeklinde olmaz. Karşılık dünyada verilebilir, ahirete saklanabilir ya da kişiden bir kötülük uzaklaştırılabilir.
Duaya Üç Şekilde Karşılık Verilir
Kur'an, Allah'ın dua edenin duasına karşılık vereceğini bildirir. Mealen:
"Kullarım sana beni sorduğunda bilsinler ki ben şüphesiz yakınım. Bana dua edenin duasına karşılık veririm." (Bakara, 2/186)
Bu karşılığın nasıl olduğunu Ebû Saîd el-Hudrî'nin rivayet ettiği hadis açıklar. Mealen:
"Günah ve akrabalık bağını koparmayı içermeyen bir duayla Allah'a dua eden her Müslümana Allah şu üç şeyden birini verir: Ya duasını dünyada hemen kabul eder, ya onu ahirette kendisi için saklar, ya da ondan duasına denk bir kötülüğü uzaklaştırır." (Ahmed b. Hanbel, Müsned)
Rivayetin devamında sahabeler "Öyleyse çok dua edelim" demiş, Hz. Peygamber de "Allah'ın vereceği daha çoktur" buyurmuştur. Hadis, Buhârî'nin el-Edebü'l-müfred'inde ve Hâkim'in el-Müstedrek'inde de yer alır. Hâkim rivayeti sahih kabul etmiş, sonraki hadis âlimlerinin çoğu da senedini sahih ya da hasen olarak değerlendirmiştir. Benzer bir rivayet Ubâde b. Sâmit'ten Tirmizî'de (Daavât) nakledilir.
| Karşılık şekli | Açıklama | Kulun tutumu |
|---|---|---|
| Dünyada verilmesi | İstenen şey ya da benzeri hayatta gerçekleşir | Şükretmek, nimeti doğru kullanmak |
| Ahirete saklanması | Dua, kul için ahirette bir sevap ve iyilik olarak saklanır | Ümidi kaybetmeden dua etmeye devam etmek |
| Bir kötülüğün uzaklaştırılması | Kişinin bilmediği bir sıkıntı onun yerine engellenir | Allah'ın hikmetine güvenmek |
Yani dua "kabul edildi" ya da "reddedildi" diye iki ihtimale indirgenemez. Kulun gözünde sonuçsuz kalmış gibi görünen bir dua da Allah katında karşılık bulmuştur. Kur'an da kulun neyin hayırlı olduğunu her zaman bilemeyeceğini hatırlatır: "Hoşlanmadığınız bir şey sizin için hayırlı olabilir; hoşlandığınız bir şey de sizin için kötü olabilir. Allah bilir, siz bilmezsiniz" (Bakara, 2/216).
"Duam Neden Hâlâ Kabul Olmadı?"
Ebû Hüreyre'nin rivayetine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur. Mealen:
"Sizden birinizin duası, acele etmedikçe kabul olunur. Acele etmek de 'Dua ettim ama kabul olunmadı' demesidir." (Buhârî, Daavât; Müslim, Zikir)
Müslim'deki rivayette bu kişinin "Dua ettim, dua ettim ama kabul edildiğini görmedim" diyerek ümidini kesip duayı bıraktığı ifade edilir. Demek ki duada sonuç için süre belirlemek doğru değildir; duayı bırakmak ise duanın kendisinden mahrum kalmaktır.
Aynı şey için yıllarca dua etmek de kulluğun bir ifadesidir. Kur'an'da Hz. Zekeriyyâ'nın yaşlılığına kadar evlat için dua ettiği anlatılır (Meryem, 19/2–6). Duanın genel adabı ve kabul vakitleri için dua adabı yazımıza bakabilirsiniz.
Kabul Alameti Sanılan Şeyler
Rüya: Rüya, kişinin gün içinde düşündükleri ve kaygılarıyla da şekillenebilir. Sahih hadislerde güzel rüyanın müjde olabileceği bildirilir; ancak hiçbir rüya, belirli bir duanın kabul edildiğine dair dinî bir delil sayılmaz. Dua veya istiharenin ardından rüya görmek de şart değildir. Bu konudaki yanlışlar için istihare nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
İşaret beklemek: Kuş görmek, belirli bir sayıya rastlamak, bir sözün tesadüfen kulağa gelmesi gibi durumları duanın cevabı saymak Kur'an ve sünnete dayanmaz; kişiyi gereksiz kaygıya veya hatalı kararlara sürükleyebilir. Hadislerde kuşların uçuşu gibi olaylardan uğur ya da uğursuzluk anlamı çıkarma (tıyere) reddedilmiştir (Buhârî, Tıb; Müslim, Selâm).
İç ferahlığı: Dua sonrası duyulan huzur şükredilecek güzel bir haldir; ama istenen şeyin gerçekleşeceğini göstermez. Huzur duyulmaması da duanın reddedildiği anlamına gelmez.
Belli sayıda okumak: Bir duayı 7, 41 ya da 1000 kez okuyunca sonucun gerçekleşeceği şeklindeki anlatımlar sahih sünnette yer almaz. Sonuç Allah'ın takdirine bırakılır; bu konuyu dua kaderi değiştirir mi yazımızda ele aldık.
Duanın Kabulüne Engel Olan Durumlar
Hadislerde bazı davranışların duanın kabulüne engel olabileceği bildirilir. Bunlar sonucu ölçmek için değil, kulun kendini gözden geçirmesi için hatırlatılır:
- Haram kazanç: Yediği, içtiği ve giydiği haramdan olan kişinin duasına nasıl karşılık verileceği sorusu hadiste sorulur (Müslim, Zekât).
- Günah veya akrabalık bağını koparmayı istemek: Yukarıdaki hadiste bu tür dualar istisna edilmiştir.
- Acele ve ümitsizlik: "Kabul olmadı" diyerek duayı bırakmak.
- Gaflet: Kalbin duada hazır olmaması; bu konudaki rivayetin senedi tartışmalıdır.
Başkası için yapılan dua da teşvik edilmiştir: Müslim'deki bir hadise göre kişinin gıyabında din kardeşi için yaptığı duaya melek "Sana da onun benzeri olsun" diye karşılık verir.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Bakara 2/186, 2/216; Meryem 19/2–6
- Ahmed b. Hanbel, el-Müsned (Ebû Saîd el-Hudrî rivayeti)
- Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Daavât; Tıb; Buhârî, el-Edebü'l-müfred
- Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Zikir; Zekât; Selâm
- Tirmizî, es-Sünen, Daavât; Hâkim, el-Müstedrek
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dua" maddesi
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.