Yolculuk Duası: Araca Binerken ve Yola Çıkarken Okunanlar
İçindekiler
Yolculuk duası, araca veya bir bineğe binerken okunan "Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ…" ayetleri (Zuhruf 13–14) ile Müslim'de Abdullah b. Ömer'den rivayet edilen ve yolculuğun kolay, hayırlı geçmesini isteyen duadır. Bu yazıda bu duaların okunuşunu, anlamını ve yolculuğun farklı anlarında sünnette yer alan zikirleri bulabilirsiniz.
- Araca binince okunan dua Zuhruf suresi 13–14. ayetlerdir.
- Müslim'deki rivayete göre Hz. Peygamber yolculuğa çıkarken bineğine binince üç defa tekbir getirir, bu ayetleri ve ardından daha uzun bir dua okurdu.
- Yolcunun duasının geri çevrilmeyen dualardan olduğu Ebû Dâvûd ve Tirmizî'de rivayet edilir.
- Dua, yolculuk için alınması gereken tedbirlerin yerine geçmez; onlarla birlikte yapılır.
Araca Binince Okunan Dua (Zuhruf 13–14)
سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ
| Okunuş | Anlam |
|---|---|
| Sübhânellezî sahhara lenâ hâzâ ve mâ künnâ lehû mukrinîn. | Bunu bizim hizmetimize veren Allah'ın şanı yücedir. Yoksa biz buna güç yetiremezdik. |
| Ve innâ ilâ rabbinâ le-munkalibûn. | Şüphesiz biz Rabbimize döneceğiz. |
Ayetler, Allah'ın insanlar için yarattığı binekleri ve gemileri hatırlattıktan sonra bunlara binildiğinde Allah'ın nimetini anarak bu sözlerin söylenmesini öğütler. Ayetin sonundaki "Rabbimize döneceğiz" ifadesi, her yolculuğun insana asıl yolculuğu, yani Allah'a dönüşü hatırlattığına işaret eder. Ayetleri Diyanet meali ve tefsiriyle Diyanet Kur'an-ı Kerim portalında okuyabilirsiniz.
Müslim'deki Yolculuk Duası
Abdullah b. Ömer'in rivayetine göre Hz. Peygamber yolculuğa çıkmak üzere devesine binince üç defa "Allâhu ekber" der, ardından Zuhruf 13–14. ayetleri ve şu duayı okurdu (Müslim, Hac):
| Okunuş | Anlam |
|---|---|
| Allâhümme innâ nes'elüke fî seferinâ hâze'l-birra ve't-takvâ ve mine'l-ameli mâ terdâ. | Allah'ım! Bu yolculuğumuzda senden iyilik ve takva, razı olacağın amelleri isteriz. |
| Allâhümme hevvin aleynâ seferanâ hâzâ va'tvi annâ bu'deh. | Allah'ım! Bu yolculuğu bize kolaylaştır, uzaklığını bize yakın kıl. |
| Allâhümme ente's-sâhibü fi's-seferi ve'l-halîfetü fi'l-ehl. | Allah'ım! Yolculukta yol arkadaşımız sensin; geride bıraktığımız ailemizi de sen gözetirsin. |
| Allâhümme innî e'ûzü bike min va'sâi's-seferi ve keâbeti'l-manzari ve sûi'l-munkalebi fi'l-mâli ve'l-ehl. | Allah'ım! Yolculuğun zorluğundan, üzücü manzaralarla karşılaşmaktan, malımıza ve ailemize kötü bir hâlde dönmekten sana sığınırım. |
Aynı rivayete göre Hz. Peygamber yolculuktan dönerken de bu duayı okur ve şunu eklerdi: "Âyibûne tâibûne âbidûne li-rabbinâ hâmidûn." Anlamı: "Dönüyoruz; tövbe ederek, kulluk ederek ve Rabbimize hamd ederek."
Hz. Ali'den Gelen Rivayet
Ebû Dâvûd ve Tirmizî'de Hz. Ali'nin bineğine binerken önce "Bismillâh" dediği, üzerine oturunca "Elhamdülillâh" dediği, ardından Zuhruf 13–14. ayetleri okuduğu, sonra üçer defa "Elhamdülillâh" ve "Allâhu ekber" dediği nakledilir. Hz. Ali bunun ardından "Sübhâneke innî zalemtü nefsî fağfir lî, fe-innehû lâ yağfiru'z-zünûbe illâ ente" (Seni tenzih ederim. Ben kendime zulmettim, beni bağışla; çünkü günahları senden başka bağışlayan yoktur) demiş ve Hz. Peygamber'in de böyle yaptığını söylemiştir. Tirmizî bu rivayeti hasen sahih olarak nitelemiştir.
Yolculuğun Farklı Anlarında Okunanlar
| Ne zaman? | Ne söylenir? | Kaynak |
|---|---|---|
| Evden çıkarken | "Bismillâh, tevekkeltü alallâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh." | Ebû Dâvûd, Tirmizî |
| Araca binince | Üç tekbir, Zuhruf 13–14 ve Müslim'deki dua | Müslim |
| Yokuş çıkarken / inerken | Çıkarken "Allâhu ekber", inerken "Sübhânallâh" | Buhârî (Câbir rivayeti) |
| Bir yerde konaklayınca | "E'ûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmâti min şerri mâ halak." | Müslim (Havle bint Hakîm rivayeti) |
| Yolcuyu uğurlarken | "Estevdiullâhe dîneke ve emânetek ve havâtîme amelik." | Ebû Dâvûd, Tirmizî |
| Dönüşte | "Âyibûne tâibûne âbidûne li-rabbinâ hâmidûn." | Buhârî, Müslim |
Evden çıkarken okunan dualar için evden çıkarken okunan dua yazımıza, hac ve umre yolculuğu için umrede okunacak dualar yazımıza bakabilirsiniz.
Konaklama duasının anlamı: "Yarattığı şeylerin kötülüğünden Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım." Uğurlama duasının anlamı ise: "Dinini, emanetini ve amellerinin sonunu Allah'a emanet ediyorum."
Yolcunun Duası
Ebû Hüreyre'den gelen rivayete göre Hz. Peygamber, geri çevrilmeyen üç duadan birinin yolcunun duası olduğunu bildirmiştir (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Birr). Diğer ikisi mazlumun duası ve babanın evladı için yaptığı duadır. Bu nedenle âlimler, yolculuk sırasında kişinin kendisi, ailesi ve bütün müminler için bol bol dua etmesini tavsiye etmiştir.
Sünnette Yolculuk Adabından Notlar
- Yalnız yolculuk yapmamak: Buhârî'deki İbn Ömer rivayetinde, insanların yalnız yolculuğun sakıncalarını bilselerdi geceleyin kimsenin tek başına yola çıkmayacağı bildirilir.
- Topluca yolculukta birini sorumlu seçmek: Ebû Dâvûd'daki rivayete göre üç kişi yolculuğa çıktığında aralarından birini başkan seçmeleri tavsiye edilmiştir.
- Dönüşte iki rekât namaz: Buhârî ve Müslim'deki Ka'b b. Mâlik rivayetine göre Hz. Peygamber yolculuktan dönünce önce mescide gider ve iki rekât namaz kılardı.
- Yolculukta kolaylık: Belirli bir mesafeyi aşan yolculuklarda dört rekâtlı farz namazların iki rekât kılınması (kasr) gibi ruhsatlar vardır. Ayrıntılar için Diyanet'in ilmihal kaynaklarına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yolculuk duası her araca binişte okunur mu?
Zuhruf 13–14. ayetleri bir bineğe veya araca her binişte okumak güzeldir. Müslim'deki uzun dua ise özellikle yolculuğa çıkarken okunur. Şehir içindeki kısa yolculuklarda ayetleri okumak yeterlidir.
Adetli kadın yolculuk duasını okuyabilir mi?
Müslim'deki dua bir hadis duası olduğu için okunabilir. Zuhruf 13–14. ayetler ise Kur'an'dan olduğu için Hanefî mezhebine göre tilavet niyetiyle değil, dua ve zikir niyetiyle okunabilir.
Uçağa veya gemiye binince de aynı dua mı okunur?
Evet. Ayetteki "bunu bizim hizmetimize veren" ifadesi her türlü binek ve taşıt için kullanılabilir. Gemiye binerken ayrıca Hûd suresi 41. ayetteki "Bismillâhi mecrâhâ ve mürsâhâ" ifadesi de okunur.
Yolculuk duasını şoför mü, yolcu mu okur?
Araçtaki herkes okuyabilir. Şoför dikkatini dağıtmadan içinden veya kısa olarak okuyabilir; yolcular da kendileri ve yol arkadaşları için dua edebilir.
Duayı ezbere bilmeyen ne yapar?
Bakarak okuyabilir veya anlamını kendi diliyle söyleyebilir. Yalnızca "Bismillâh" ve üç defa "Allâhu ekber" demek de sünnetteki zikirlerin bir parçasıdır.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Zuhruf suresi 12–14. ayetler; Hûd suresi 41. ayet
- Müslim, Sahîh, Hac (yolculuk duası); Zikir ve dua (konaklama duası)
- Buhârî, Sahîh, Cihâd
- Ebû Dâvûd, Sünen, Cihâd; Tirmizî, Sünen, Daavât
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sefer" maddesi
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
