İstihare Nasıl Yapılır? Duası, Namazı ve Rüya Meselesi
İçindekiler
İstihare, kişinin karar vermekte zorlandığı meşru bir iş için iki rekât namaz kılıp ardından Hz. Peygamber'in öğrettiği istihare duasıyla Allah'tan hayırlı olanı istemesidir. Sünnette istiharenin bir rüya görme yöntemi olarak değil, bir dua ve tevekkül ibadeti olarak tarif edildiğini bilmek önemlidir.
- İstihare, sözlükte "hayırlı olanı istemek" demektir.
- Sünnetteki şekli Buhârî'de Câbir b. Abdullah'tan rivayet edilir: iki rekât nafile namaz ve ardından istihare duası.
- Hadiste istihareden sonra rüya görmekten söz edilmez. Rüya beklentisi sonraki dönemlerde yaygınlaşmış bir anlayıştır.
- İstihare, akla, bilgiye ve güvenilir kişilerle istişareye başvurmanın yerine geçmez; onları tamamlar.
İstiharenin Kaynağı
İstihare ile ilgili temel rivayet, Câbir b. Abdullah'tan nakledilir. Câbir, Hz. Peygamber'in onlara Kur'an'dan bir sure öğretir gibi bütün işlerde istihareyi öğrettiğini anlatır. Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:
Mealen: "Biriniz bir işe niyet ettiğinde farz dışında iki rekât namaz kılsın, sonra şöyle desin…" (Buhârî, Teheccüd; Daavât; Tevhîd)
Bu rivayet Buhârî'nin Sahîh'inde birden fazla bölümde geçer; Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî gibi diğer hadis kaynaklarında da yer alır. Hadiste dikkat çeken nokta, istiharenin yalnızca büyük kararlar için değil, "bütün işler" için öğretilmiş olmasıdır.
Hangi işler için istihare yapılır?
İstihare; evlilik, iş değişikliği, taşınma, bir eğitime başlama veya bir yatırım gibi, kişinin hayırlı olup olmadığını kestiremediği mubah işler için yapılır. Namaz kılmak, oruç tutmak gibi farzlar veya haram olduğu bilinen işler için istihare yapılmaz; çünkü bunların hükmü bellidir. Âlimler, istiharenin bir işi yapıp yapmama konusunda olduğu gibi, işin zamanı veya şekli konusunda da yapılabileceğini belirtmiştir.
İstihare Duasının Okunuşu ve Anlamı
| Okunuş | Anlam |
|---|---|
| Allâhümme innî estahîruke bi-ilmike ve estakdiruke bi-kudretike ve es'elüke min fadlike'l-azîm. | Allah'ım! İlminle senden hayırlısını istiyorum, kudretinle güç istiyorum ve büyük lütfundan diliyorum. |
| Fe-inneke takdiru ve lâ akdiru, ve ta'lemü ve lâ a'lemü, ve ente allâmü'l-guyûb. | Çünkü sen güç yetirirsin, ben yetiremem. Sen bilirsin, ben bilmem. Sen gaybları hakkıyla bilensin. |
| Allâhümme in künte ta'lemü enne hâze'l-emra hayrun lî fî dînî ve meâşî ve âkıbeti emrî, fakdurhü lî ve yessirhü lî, sümme bârik lî fîh. | Allah'ım! Eğer bu işin dinim, geçimim ve işimin sonu bakımından benim için hayırlı olduğunu biliyorsan onu bana takdir et, kolaylaştır, sonra onu bana bereketli kıl. |
| Ve in künte ta'lemü enne hâze'l-emra şerrun lî fî dînî ve meâşî ve âkıbeti emrî, fasrifhü annî vasrifnî anh. | Eğer bu işin dinim, geçimim ve işimin sonu bakımından benim için kötü olduğunu biliyorsan onu benden uzaklaştır, beni de ondan uzaklaştır. |
| Vakdur liye'l-hayra haysü kâne, sümme erdınî bih. | Hayır nerede ise onu bana takdir et, sonra beni ondan razı kıl. |
Hadisin bazı rivayetlerinde "âkıbeti emrî" (işimin sonu) yerine ravinin tereddüdüyle "âcili emrî ve âcilih" (işimin yakın ve uzak geleceği) ifadesi de geçer. Duada "hâze'l-emra" (bu iş) denilen yerde kişi, karar vermek istediği işi aklından geçirir veya adını anar.
İstihare Nasıl Yapılır? Adım Adım
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1. Niyet | Karar verilecek işin meşru (dinen caiz) olduğundan emin olunur. Haram bir iş veya açıkça farz olan bir iş için istihare yapılmaz. |
| 2. Abdest | Namaz kılınacağı için abdest alınır. |
| 3. İki rekât namaz | Farz dışında, nafile olarak iki rekât namaz kılınır. Belirli bir sure okuma şartı yoktur. |
| 4. Dua | Namazın ardından istihare duası okunur (âlimler duadan önce Allah'a hamd edip Hz. Peygamber'e salavat getirmeyi tavsiye etmiştir) ve iş aklından geçirilir. |
| 5. Tevekkül ve adım atmak | Ardından kişi, aklını ve bilgisini kullanarak işe yönelir; Allah'ın hayırlı olanı kolaylaştıracağına güvenir. |
Namaz, kerahat vakitleri dışında günün herhangi bir saatinde kılınabilir. Kerahat vaktinde ya da adetli olmak gibi namaz kılınamayan bir durumda olan kişi, namaz kılmadan yalnızca duayı okuyabilir.
İstihare ve Rüya: Yaygın Yanlış Anlamalar
"İstihareden sonra mutlaka rüya görülür" düşüncesi
Buhârî'deki istihare hadisinde namazdan ve duadan sonra uyumaktan veya rüya görmekten söz edilmez. İstiharenin rüya ile ilişkilendirilmesi sonraki dönemlerde yaygınlaşmıştır. Rüya görmek ya da görmemek istiharenin geçerliliğini etkilemez. Bir rüyayı bağlayıcı bir işaret sayıp önemli kararları yalnızca ona dayandırmak doğru değildir; rüyalar yoruma açıktır ve kişinin gün içindeki düşünceleri de rüyalara yansıyabilir.
Renklerle yorum yapmak
Halk arasında istihareden sonra rüyada beyaz veya yeşil görmenin "olumlu", siyah veya kırmızı görmenin "olumsuz" olduğu anlatılır. Bu yorumların sünnette bir dayanağı yoktur.
Belirli bir yatış şekli ve "7 gece" tekrar
Sağ tarafa yatmak genel uyku adabı içinde sünnettir, ancak istihareye özgü bir şart değildir. İstiharenin yedi defa tekrar edilmesine dair rivayet İbnü's-Sünnî'nin Amelü'l-yevm ve'l-leyle'sinde geçer; hadis âlimleri bu rivayeti zayıf kabul etmiştir. Bununla birlikte kişi içi rahatlayana kadar istihareyi birkaç kez tekrarlayabilir.
Başkası adına istihare
Hadiste istihare, işi yapacak kişinin kendisine öğretilmiştir. Bu nedenle asıl olan, kişinin istihareyi kendisinin yapmasıdır. Başkasının bir kişi için dua etmesi elbette güzeldir; ancak bir başkasının "rüyasında gördüğüne" dayanarak karar vermek, sünnetteki istihare anlayışıyla örtüşmez.
İstihareden Sonra Nasıl Karar Verilir?
Âlimler istihareden sonra kişinin gönlünün yöneldiği ve işin kolaylaştığı tarafa ilerleyebileceğini söylemiştir. Bazı âlimler ise kişinin istihareden önceki kendi arzusuna göre değil, gerçekten içinin yatıştığı tarafa yönelmesi gerektiğini vurgulamıştır. İstihareyle birlikte işin ehli olan, güvenilir kişilerle danışmak (istişare) da Kur'an'da övülen bir davranıştır (Şûrâ 38). Duanın genel adabı için dua adabı yazımıza, evlilik kararlarıyla ilgili sorular için bu yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İstihare için rüya görmek şart mı?
Hayır. Sahih hadiste istihare namaz ve duadan ibarettir; rüyadan söz edilmez. Rüya görmeyen kişinin istiharesi de geçerlidir.
Adetliyken istihare yapılır mı?
Adetli kadın namaz kılamaz, ancak istihare duası bir dua olduğu için namaz kılmadan yalnızca duayı okuyabilir.
İstihare namazı hangi vakitte kılınır?
Kerahat vakitleri dışında her zaman kılınabilir. Gece veya yatmadan önce kılınması bir zorunluluk değildir; geleneksel bir tercihtir.
İstihare duası ezbere bilinmiyorsa ne yapılır?
Dua bir kâğıttan veya ekrandan bakarak okunabilir. Arapçasını okuyamayan kişi anlamını kendi diliyle söyleyerek de dua edebilir.
İstihare kaç kez yapılır?
Hadiste belirli bir sayı yoktur. Bir defa yapılması yeterlidir; kişi içi rahatlamazsa birkaç kez tekrar edebilir. "Yedi defa" ile ilgili rivayet zayıf kabul edilmiştir.
Kaynaklar
- Buhârî, Sahîh, Teheccüd; Daavât; Tevhîd
- Ebû Dâvûd, Sünen, Vitir; Tirmizî, Sünen, Vitir
- Nevevî, el-Ezkâr, istihare bahsi
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "İstihâre" maddesi
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu soru-cevapları: istihare
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Şûrâ suresi 38. ayet
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
