Kunut Duaları: Okunuşu, Anlamı ve Vitirde Nasıl Okunur?

Kunut duaları, Hanefî mezhebinde vitir namazının üçüncü rekâtında okunan "Allâhümme innâ nesteînüke…" ve "Allâhümme iyyâke na'büdü…" ile başlayan iki duadır. Bu yazıda kunut dualarının okunuşunu, anlamını, vitirde nasıl okunduğunu ve duayı henüz bilmeyenlerin ne okuyabileceğini bulabilirsiniz.

Kunut Duası Nedir?

Kunut kelimesi Kur'an'da "Allah'a gönülden boyun eğmek" anlamında geçer. Fıkıhta ise namazın belirli bir yerinde ayakta yapılan duayı ifade eder. Hanefî mezhebinde kunut duası vitir namazına özgüdür. Şâfiî mezhebinde ise sabah namazında ve Ramazan ayının ikinci yarısında vitirde kunut okunur. Ayrıca toplumun başına büyük bir musibet geldiğinde okunan ve "kunût-ı nâzile" denen bir uygulama da vardır.

Hanefîlerin vitirde okuduğu iki kunut duası, sahabeden, özellikle Hz. Ömer'den nakledilen metinlere dayanır. Bu rivayetler İbn Ebû Şeybe'nin el-Musannef'i ve Beyhakî'nin es-Sünenü'l-kübrâ'sı gibi kaynaklarda geçer.

Birinci Kunut Duası: Allâhümme İnnâ Nesteînüke

İkinci Kunut Duası: Allâhümme İyyâke Na'büdü

Kunut dualarının Arapça metni ve Diyanet'in esas aldığı okunuş, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın İlmihal'inde ve namaz kitaplarında yer alır. Türkçe harflerle verilen okunuş yardımcıdır; doğru telaffuz için bir hocadan veya güvenilir bir kayıttan dinleyerek öğrenmek gerekir.

Vitir Namazında Kunut Nasıl Okunur?

Hanefî mezhebine göre vitir namazı üç rekâttır ve tek selamla kılınır. Kunut duası üçüncü rekâtta okunur:

1. Üçüncü rekâtta Fâtiha ve ardından bir sure veya ayetler okunur.
2. Kıraat bitince rükûya gitmeden "Allâhu ekber" denilerek eller, namaza başlarken olduğu gibi kulak hizasına kaldırılır.
3. Eller tekrar bağlanır ve önce "Allâhümme innâ nesteînüke…", ardından "Allâhümme iyyâke na'büdü…" duası okunur.
4. Sonra tekbir alınarak rükûya gidilir ve namaz normal şekilde tamamlanır.

Cemaatle kılınan vitirde (örneğin Ramazan'da teravihten sonra) imam ve cemaat kunut dualarını içinden okur. Vitir namazı Ebû Hanîfe'ye göre vacip, İmam Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed ile diğer mezheplere göre müekked sünnettir.

Kunut Duasını Bilmeyen Ne Okur?

Hanefî fıkıh kitaplarında, kunut duasını henüz ezberlememiş kişinin onun yerine başka bir dua okuyabileceği belirtilir. Bu durumda okunabilecekler:

• "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr." (Bakara 201)
• Üç defa "Allâhümmağfir lî" (Allah'ım, beni bağışla).
• Üç defa "Yâ Rabbi".

Bu kolaylık, duayı öğrenene kadar geçerlidir. Kişinin kunut dualarını zamanla ezberlemeye çalışması tavsiye edilir. "Rabbenâ" duaları için Rabbenâ duaları yazımıza bakabilirsiniz.

Kunut Unutulursa Ne Yapılır?

Hanefî mezhebine göre kunut okumak vacip olduğu için, unutularak rükûya gidilirse namazın sonunda sehiv secdesi yapılır. Rükûya gittikten sonra hatırlayan kişi kunut için tekrar kıyama dönmez; rükûya devam eder ve sonunda sehiv secdesi yapar. Bilerek terk edilmesi ise namazı eksik kılar; Hanefî fıkhında bu durumda namazın iadesi gerektiği belirtilir.

Şâfiî Mezhebinde Kunut

Şâfiî mezhebinde sabah namazının ikinci rekâtında rükûdan doğrulduktan sonra kunut okunur. Burada okunan dua, Hz. Hasan'a öğretildiği rivayet edilen "Allâhümmehdinî fîmen hedeyt…" ile başlayan duadır (Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî). Tirmizî bu rivayeti hasen olarak nitelemiştir. Hanefî mezhebine göre ise sabah namazında kunut okunmaz. Bu farklılık, mezheplerin rivayetleri değerlendirme biçiminden kaynaklanır ve her iki uygulama da kendi mezhebi içinde geçerlidir.

Kunût-ı Nâzile Nedir?

Kunût-ı nâzile, Müslümanların başına savaş, salgın veya büyük bir felaket gibi genel bir musibet geldiğinde farz namazlarda okunan kunuttur. Buhârî ve Müslim'deki rivayetlere göre Hz. Peygamber, bazı sahabilerin şehit edildiği olaylardan sonra bir ay boyunca namazlarda kunut okumuştur. Hanefî mezhebinde kunût-ı nâzilenin sabah namazında okunabileceği görüşü yaygındır; diğer mezheplerde başka namazlarda da okunabileceği belirtilmiştir. Bu kunutta okunan dualar, musibetin kalkması, Müslümanların selameti ve zulme uğrayanlar için Allah'tan yardım istemek gibi içeriklerden oluşur. Kunût-ı nâzile, vitir namazındaki kunut dualarından ayrı bir uygulamadır.

Kunut Dualarının Anlamı Üzerine

Birinci kunut duası; Allah'tan yardım, bağışlanma ve hidayet istemekle başlar, ardından iman, tövbe, tevekkül ve şükür ikrarıyla devam eder. İkinci dua ise kulluğun yalnızca Allah'a yapıldığını, namazın ve secdenin O'nun için olduğunu bildirir ve ümit ile korku arasında bir kulluk hâlini dile getirir. Her gece vitirde bu sözleri tekrar etmek, kişinin günü Allah'a bağlılığını yenileyerek kapatmasına vesile olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Kunut duaları sadece vitir namazında mı okunur?

Hanefî mezhebinde evet; kunut dualarının namazdaki yeri vitirin üçüncü rekâtıdır. Namaz dışında ise bu dualar her zaman dua olarak okunabilir.

Kunut duasını bilmeyen vitir namazı kılabilir mi?

Evet. Duayı öğrenene kadar "Rabbenâ âtinâ…" duasını veya üç defa "Allâhümmağfir lî" diyerek vitir namazını kılabilir. Bu nedenle vitri terk etmemek gerekir.

Kunut okurken eller kaldırılır mı?

Hanefî mezhebine göre kunut tekbiri alınırken eller kulak hizasına kaldırılır, sonra tekrar bağlanır ve dua el bağlı olarak okunur. Şâfiî mezhebinde ise kunut, eller dua eder gibi açılarak okunur.

Adetli kadın kunut dualarını ezberlemek için okuyabilir mi?

Kunut duaları Kur'an ayeti değil, dua olduğu için adetli kadının bunları okuması ve ezberlemesi caizdir.

Kunut duası unutulursa namaz bozulur mu?

Unutmakla namaz bozulmaz. Hanefî mezhebine göre namazın sonunda sehiv secdesi yapılarak eksiklik telafi edilir.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, "Vitir Namazı" bölümü
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu soru-cevapları: vitir ve kunut
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kunût" ve "Vitir" maddeleri
• İbn Ebû Şeybe, el-Musannef; Beyhakî, es-Sünenü'l-kübrâ
• Ebû Dâvûd, Sünen, Vitir; Tirmizî, Sünen, Vitir