Umrede Okunacak Dualar: Telbiye, Tavaf ve Sa'y Duaları
İçindekiler
Umrede okunan temel dualar, ihrama girince başlayan telbiye, tavafta Hacerülesved hizasında getirilen tekbir, Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında okunan "Rabbenâ âtinâ" duası ve sa'yde Safâ ile Merve'de yapılan tevhid ve tekbirlerdir. Bunlar dışında tavaf ve sa'y boyunca okunması şart olan sabit bir metin yoktur; kişi Kur'an okuyabilir, zikredebilir ve kendi diliyle dua edebilir.
- Telbiye: "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk…" İhrama girerken ve umre tavafına başlayana kadar okunur (Buhârî, Müslim).
- Tavaf: Her şavtta Hacerülesved hizasında tekbir; Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında "Rabbenâ âtinâ" (Ebû Dâvûd).
- Sa'y: Safâ ve Merve'de kıbleye dönüp tekbir, tevhid ve dua (Müslim, Câbir hadisi).
- Her şavt için ayrı dua kitapçıklarındaki metinler sünnette belirlenmiş değildir; okunması şart değildir.
- Türkçe dua etmek caizdir. Uygulama ayrıntıları için Diyanet'in hac ve umre rehberlerine başvurulmalıdır.
Telbiye
Umre için ihrama niyet edildikten sonra telbiye getirilir. Hanefî mezhebine göre niyetle birlikte telbiye getirmek ihramın şartıdır. Abdullah b. Ömer'in aktardığına göre Hz. Peygamber'in telbiyesi şöyleydi (Buhârî, Hac 26; Müslim, Hac 19):
| Arapça | لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ |
|---|---|
| Okunuşu | Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek. |
| Anlamı | Buyur Allah'ım, emrindeyim! Buyur, emrindeyim. Senin hiçbir ortağın yoktur, emrindeyim. Hamd Sana mahsustur, nimet Senindir, mülk de Senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur. |
Telbiye ihram süresince sıkça tekrarlanır: yokuşa çıkarken, inerken, vakit değişirken ve topluluklarla karşılaşınca. Erkekler sesli, kadınlar ise kendi duyacakları kadar alçak sesle okur. Umrede telbiye, tavafa başlarken (Hacerülesved'i istilam ederken) bırakılır.
Tavafta Okunacak Dualar
Tavafa başlarken
Tavaf Hacerülesved hizasından başlar. Kişi Hacerülesved'e döner, elleriyle işaret ederek (istilam) "Bismillâhi Allâhü ekber" der. Kalabalıkta Hacerülesved'e dokunmaya çalışmak, başkalarına eziyet vereceği için tavsiye edilmez; uzaktan el ile işaret etmek yeterlidir. İbn Abbas'tan gelen rivayete göre Hz. Peygamber tavafta Hacerülesved hizasına her gelişinde ona işaret edip tekbir getirmiştir (Buhârî, Hac 61–62).
Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında
Abdullah b. Sâib'in aktardığına göre Hz. Peygamber iki rükün arasında şu duayı okurdu (Ebû Dâvûd, Menâsik 51):
| Arapça | رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ |
|---|---|
| Okunuşu | Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr. |
| Anlamı | Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru. (Bakara 2/201) |
Tavafın diğer bölümlerinde
Tavafın geri kalanında belirli bir metin şart değildir. Kişi tesbih, tahmid, tekbir, istiğfar ve salavat ile meşgul olabilir: "Sübhânallâhi ve'l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhu ekber." Bildiği Rabbenâ dualarını ve sûreleri okuyabilir, kendi diliyle dua edebilir.
Piyasadaki bazı kitapçıklarda her şavt için ayrı uzun dualar yer alır. Bu metinler güzel anlamlar taşısa da sünnette belirlenmiş değildir. Anlamını bilmeden kalabalık içinde yüksek sesle okumak yerine, anlaşılır ve samimi bir dua tercih edilmelidir.
Makam-ı İbrâhim ve zemzem
Tavaf bitince mümkünse Makam-ı İbrâhim'in arkasında, kalabalık varsa Mescid-i Harâm'ın uygun bir yerinde iki rekât tavaf namazı kılınır. Kur'an'da "Makam-ı İbrâhim'den kendinize bir namaz yeri edinin" buyrulur (Bakara 2/125). Câbir'in aktardığı hadiste Hz. Peygamber'in bu namazda Kâfirûn ve İhlâs surelerini okuduğu bildirilir (Müslim, Hac 147). Ardından zemzem içilir ve dua edilir.
Sa'y Sırasında Okunacak Dualar
Câbir b. Abdullah'ın uzun hadisinde Hz. Peygamber'in sa'yi şöyle anlatılır (Müslim, Hac 147): Safâ'ya yaklaşınca "İnne's-safâ ve'l-mervete min şeâirillâh" (Bakara 2/158) ayetini okumuş, "Allah'ın başladığı yerden başlıyorum" demiştir. Safâ'ya çıkıp Kâbe'yi görünce kıbleye dönmüş, tekbir getirmiş ve şöyle demiştir:
"Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va'deh, ve nasara abdeh, ve hazeme'l-ahzâbe vahdeh." Mealen: "Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na mahsustur, O her şeye kadirdir. Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir. Vaadini yerine getirdi, kuluna yardım etti ve düşman toplulukları tek başına yendi."
Hadise göre bunu üç kez söylemiş, aralarında dua etmiştir. Aynı şeyi Merve'de de yapmıştır. Sa'y boyunca kişi zikir, dua ve Kur'an okumakla meşgul olabilir. Erkekler yeşil ışıklarla işaretlenmiş bölümde (Mîleyn-i ahdarayn) hızlı yürür (hervele). Bazı sahabelerden bu bölümde "Rabbiğfir verham, inneke ente'l-eazzü'l-ekram" (Rabbim bağışla, merhamet et; Sen en güçlü ve en cömertsin) dendiği nakledilir.
Umrede Kişisel Dualar
Umre, kişinin kendisi, ailesi ve bütün Müslümanlar için dua ettiği özel bir fırsattır. Bağışlanma için Seyyidü'l-istiğfar okunabilir. Anne baba için Kur'an'daki dua: "Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li'l-mü'minîne yevme yekûmü'l-hisâb" (Rabbimiz! Hesabın görüleceği gün beni, anne babamı ve müminleri bağışla) (İbrâhîm 14/41).
Kendi sözlerinizle şöyle dua edebilirsiniz: "Allah'ım! Bu ibadetimi kabul eyle. Günahlarımı bağışla. Ailemi, sevdiklerimi ve bütün müminleri koru. Bana dünya ve ahiret iyiliği ver."
Dikkat Edilecekler ve Dua Adabı
- Kalabalıkta yüksek sesle toplu dua okuyarak başkalarının huşusunu bozmamaya dikkat edin.
- Hacerülesved'e ulaşmak için itişip kakışmak başkalarına eziyettir; uzaktan işaret yeterlidir.
- Dua kitapçığına bağlı kalmak zorunlu değildir. Anlamını bilerek okunan kısa dua daha değerlidir.
- Dua ederken hamd ve salavatla başlamak güzeldir. Ayrıntılar için dua adabı yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Adetli kadın umrede dua ve telbiye yapabilir mi?
Evet. Hz. Peygamber, hac sırasında adet gören Hz. Âişe'ye, temizlenene kadar Kâbe'yi tavaf etmemesini, diğer bütün işleri yapmasını söylemiştir (Buhârî, Hayz 1; Müslim, Hac 119). Adetli kadın telbiye, zikir ve dua yapabilir; ancak temizlenmeden tavaf etmez. Özel durumlar için Diyanet'e danışılmalıdır.
Abdestsiz tavaf ve sa'y yapılır mı?
Hanefî mezhebine göre tavafta abdestli olmak vaciptir; abdestsiz yapılan tavaf için ceza gerekir. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerinde ise abdest tavafın sıhhat şartıdır. Sa'y için abdest şart değildir, ancak abdestli olmak güzeldir.
Tavafta her şavt için ayrı dua okumak gerekir mi?
Hayır. Sünnette her şavt için belirlenmiş ayrı bir dua yoktur. Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasındaki "Rabbenâ âtinâ" duası dışında kişi dilediği şekilde dua edebilir.
Umrede Türkçe dua edilir mi?
Evet. Tavaf ve sa'y sırasında Türkçe dua etmek caizdir. Telbiyenin ise Arapça okunması esastır.
Kâbe'yi ilk görünce okunacak belirli bir dua var mı?
Bu konuda nakledilen bazı dualar vardır, ancak rivayetlerin senedi tartışmalıdır. Kişi Kâbe'yi görünce tekbir getirip dilediği şekilde dua edebilir.
Kaynaklar
- Buhârî, Sahîh, Hac 26, 61–62; Hayz 1
- Müslim, Sahîh, Hac 19, 119, 147
- Ebû Dâvûd, Sünen, Menâsik 51
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Bakara 2/125, 158, 201; İbrâhîm 14/41
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Umre", "Telbiye" ve "Tavaf" maddeleri
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu, hac ve umre ile ilgili fetvalar
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
