Anne Baba İçin Dua: Rabbirhamhumâ, Okunuşu, Anlamı ve Kaynakları
İçindekiler
Anne baba için okunacak en bilinen dua, Kur'an-ı Kerim'de bizzat öğretilen "Rabbirhamhumâ kemâ rabbeyânî sağîrâ" duasıdır (İsrâ, 17/24): "Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl yetiştirdilerse sen de onlara öyle merhamet et." Hz. İbrâhîm'in ve Hz. Nûh'un anne babaları için yaptığı bağışlanma duaları da hem namazda hem namaz dışında sıkça okunur.
- Kur'an, anne baba için dua etmeyi doğrudan öğretir: Rabbirhamhumâ (İsrâ, 17/24).
- İbrâhîm 41 ve Nûh 28, anne babayı da kapsayan bağışlanma dualarıdır.
- Vefat etmiş anne baba için dua, istiğfar, sadaka ve onların dostlarına iyilik hadislerde tavsiye edilir.
- Bu dualar için belirli bir sayı veya vakit yoktur; "40 gün", "41 kez" gibi tertipler sünnette yer almaz.
Kur'an'da Anne Baba İçin Dualar
| Dua | Kimin dilinden | Ayet |
|---|---|---|
| Rabbirhamhumâ kemâ rabbeyânî sağîrâ | Müminlere öğretilen dua | İsrâ, 17/24 |
| Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye… | Hz. İbrâhîm | İbrâhîm, 14/41 |
| Rabbiğfir lî ve li-vâlideyye… | Hz. Nûh | Nûh, 71/28 |
| …en eşkura ni'meteke'lletî en'amte aleyye ve alâ vâlideyye… | Olgunluk çağındaki mümin | Ahkâf, 46/15 |
1. "Rabbirhamhumâ" duası (İsrâ, 17/24)
Arapçası: وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا
Okunuşu: Ve kul rabbirhamhumâ kemâ rabbeyânî sağîrâ.
Anlamı: "Ve de ki: Rabbim! Onlar beni küçükken nasıl yetiştirdilerse sen de onlara öyle merhamet et."
İsrâ suresinin 23–24. ayetlerinde Allah'a kulluğun hemen ardından anne babaya iyilik emredilir; onlara "öf" bile denmemesi, tatlı ve saygılı söz söylenmesi istenir. Dua, "merhamet kanadını alçaltmak" ifadesiyle birlikte geçer: Duanın yanında alçakgönüllü ve şefkatli bir tavır da beklenir.
2. Hz. İbrâhîm'in duası (İbrâhîm, 14/41)
Arapçası: رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ
Okunuşu: Rabbenağfir lî ve li-vâlideyye ve li'l-mü'minîne yevme yekûmü'l-hisâb.
Anlamı: "Rabbimiz! Hesabın görüleceği gün beni, anne babamı ve müminleri bağışla."
Bu ayet, namazın son oturuşunda okunan "Rabbenâ" dualarının ikincisidir; böylece her namazda anne baba için de dua edilmiş olur. Ayrıntı için Rabbenâ duaları yazımıza bakabilirsiniz.
3. Hz. Nûh'un duası (Nûh, 71/28)
Arapçası: رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ
Okunuşu: Rabbiğfir lî ve li-vâlideyye ve li-men dehale beytiye mü'minen ve li'l-mü'minîne ve'l-mü'minât.
Anlamı: "Rabbim! Beni, anne babamı, evime mümin olarak girenleri, mümin erkekleri ve mümin kadınları bağışla."
Ayetin devamında Hz. Nûh'un inkârda direnen kavmiyle ilgili sözleri yer alır; gündelik duada yukarıdaki kısmın okunması yaygındır. Ayetin tamamını Diyanet Kur'an-ı Kerim portalından okuyabilirsiniz.
4. Şükür ve salih amel duası (Ahkâf, 46/15)
Ayet, annenin çocuğunu zorlukla taşıyıp zorlukla doğurduğunu hatırlatır. Kırk yaşına ulaşan mümin, kendisine ve anne babasına verilen nimetlere şükretmeyi ve Allah'ın razı olacağı işler yapmayı ister. Benzer bir ifade Hz. Süleyman'ın duasında da geçer (Neml, 27/19). Tam metin uzun olduğundan okunuşunu Diyanet portalından takip etmeniz önerilir.
Anne Babaya İyilik: Ayet ve Hadisler
Kur'an'da anne babaya iyilik pek çok yerde Allah'a kullukla yan yana anılır (Bakara, 2/83; Nisâ, 4/36; En'âm, 6/151; İsrâ, 17/23). Lokmân suresinde annenin çocuğunu "zayıflık üstüne zayıflıkla" taşıdığı hatırlatılır ve "Bana ve anne babana şükret" buyrulur (Lokmân, 31/14).
- Allah'a en sevimli amel sorulduğunda Hz. Peygamber, vaktinde kılınan namazın ardından anne babaya iyiliği saymıştır (Buhârî, Mevâkît; Müslim, Îmân).
- İyi davranılmaya en layık kişi sorulduğunda üç kez "Annen", dördüncüsünde "Sonra baban" buyurmuştur (Buhârî, Edeb; Müslim, Birr).
- Anne babaya karşı gelmek (ukûk), büyük günahlar arasında sayılmıştır (Buhârî, Edeb).
- Anne babasının yaşlılığına yetişip onlara iyilik ederek cenneti kazanamayan kişi için "Burnu yere sürtülsün" buyrulmuştur (Müslim, Birr).
Anne baba Müslüman olmasa bile onlarla iyi geçinmek emredilir. Allah'a ortak koşmaya zorlamaları hâlinde onlara itaat edilmez, ancak "dünyada onlarla iyi geçin" buyrulur (Lokmân, 31/15).
Müslüman olmayan anne baba için dua
Hayattaki anne baba için hidayet, sağlık ve hayır dilemek caizdir. İnkâr üzere vefat edenler için bağışlanma dilemekle ilgili ise Tevbe suresinin 113. ayeti esas alınır. Bu hassas konuda Din İşleri Yüksek Kurulu'na danışılması uygundur.
Vefat Etmiş Anne Baba İçin Dua ve Hayır
Hz. Peygamber, insan ölünce amelinin kesildiğini, ancak sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat yoluyla sevabının devam ettiğini bildirmiştir (Müslim, Vasiyye).
Ebû Üseyd es-Sâidî'den gelen bir rivayette, anne babası ölen bir adam onlara nasıl iyilik edebileceğini sorar. Hz. Peygamber onlar için dua ve istiğfar etmeyi, vasiyetlerini yerine getirmeyi, onlar vesilesiyle kurulan akrabalık ilişkilerini sürdürmeyi ve dostlarına ikram etmeyi sayar (Ebû Dâvûd, Edeb; İbn Mâce, Edeb). Bazı hadis âlimleri bu rivayetin senedini zayıf bulmuştur; ancak tavsiyeleri şu sahih rivayetlerle de desteklenir:
- Sadaka: Annesi aniden vefat eden bir kişi, onun adına sadaka verirse sevabın ulaşıp ulaşmayacağını sorar; Hz. Peygamber "Evet" der (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Zekât).
- Babanın dostlarına iyilik: İyiliğin en güzeli, kişinin babasının sevdiklerini gözetmesidir (Müslim, Birr).
- Borç ve adakları ödemek: Annesinin hac adağı olup vefat ettiğini söyleyen kadına, onun adına haccetmesi tavsiye edilmiştir (Buhârî, Cezâu's-sayd).
Kur'an okuyup sevabını bağışlamak
Hanefî ve Hanbelî âlimlerin çoğunluğuna göre okunan Kur'an'ın sevabı ölüye bağışlanabilir. Şâfiî ve Mâlikî mezheplerinde farklı görüşler bulunur; ancak dua, istiğfar ve sadakanın ölüye fayda verdiğinde âlimler genel olarak birleşir. Kabirde okunanlar için kabir ziyareti duası yazımıza bakabilirsiniz.
Kendi dilinizle bir dua örneği
"Allah'ım! Annemi ve babamı bağışla. Onlar beni küçükken nasıl şefkatle büyüttülerse sen de onlara öyle merhamet et. Hayatta olanlara sağlık ve huzur ver, bana onlara hakkıyla iyilik etmeyi nasip et. Vefat edenlerin kabrini nurla doldur, onları rahmetinle kucakla. Âmin."
Bu metin bir hadiste geçen dua değil, örnek bir niyazdır; dua her dilde yapılabilir. Ayrıca bkz. dua adabı.
Hayattaki Anne Babaya İyilik
- Saygılı ve yumuşak bir dille konuşmak, seslerini yükseltmemek.
- Yaşlılık ve hastalık dönemlerinde bakım ve ihtiyaçlarıyla ilgilenmek.
- Sık sık aramak, ziyaret etmek, fikirlerini almak.
- Kırgınlık varsa sabırla helalleşmeye çalışmak; gerekirse güvenilir bir aile büyüğünden ya da aile danışmanından destek almak.
- Namazlardan sonra onlar için dua etmeyi alışkanlık hâline getirmek.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: İsrâ 17/23–24, İbrâhîm 14/41, Nûh 71/28, Ahkâf 46/15, Lokmân 31/14–15, Neml 27/19, Tevbe 9/113
- Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Mevâkît; Edeb; Cenâiz; Cezâu's-sayd
- Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Îmân; Birr; Vasiyye; Zekât
- Ebû Dâvûd, es-Sünen, Edeb; İbn Mâce, es-Sünen, Edeb
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu kararları ve soru-cevapları
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.