Kabir Ziyareti Duası: Okunuşu, Anlamı ve Ziyaret Adabı

Kabir ziyaretinde okunacak sahih dua, Hz. Peygamber'in ashabına öğrettiği "es-Selâmü aleyküm ehle'd-diyâri mine'l-mü'minîne ve'l-müslimîn…" duasıdır ve Müslim'de yer alır. Ziyaretçi bu selamın ardından vefat edenler için af ve rahmet diler, dilerse Kur'an okuyup sevabını bağışlar. Bu yazıda duanın okunuşunu, anlamını, ziyaret adabını ve Yâsîn okuma konusundaki görüşleri bulacaksınız.

Kabir Ziyaretinin Hükmü

İslam'ın ilk yıllarında kabir ziyareti, cahiliye dönemi alışkanlıkları sebebiyle yasaklanmış, sonra serbest bırakılmıştır. Büreyde'nin rivayetine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur. Mealen:

"Size kabirleri ziyareti yasaklamıştım; artık ziyaret edin." (Müslim, Cenâiz)

Tirmizî'nin rivayetinde buna "Çünkü kabir ziyareti ahireti hatırlatır" ifadesi eklenmiştir. Kabir ziyaretinin iki amacı vardır: Ziyaretçinin ölümü ve ahireti düşünüp hayatını gözden geçirmesi, vefat edenler için de dua edilmesi.

Kabir Ziyareti Duası

Büreyde'nin rivayetine göre Hz. Peygamber, kabristana gidenlere şu duayı öğretirdi (Müslim, Cenâiz):

Okunuşu: Es-selâmü aleyküm ehle'd-diyâri mine'l-mü'minîne ve'l-müslimîn. Ve innâ inşâallâhü bi-küm le-lâhikûn. Nes'elullâhe lenâ ve lekümü'l-âfiyeh.

Anlamı: "Ey bu diyarın mümin ve müslüman sakinleri! Selam üzerinize olsun. Allah dilerse biz de size katılacağız. Allah'tan bizim ve sizin için âfiyet dileriz."

Hz. Âişe rivayeti

Hz. Âişe, kabristana gittiğinde ne söylemesi gerektiğini sorduğunda Hz. Peygamber'in ona benzer bir selam öğrettiği rivayet edilir. Bu rivayette "Allah bizden önce gidenlere ve sonra gidecek olanlara rahmet etsin" anlamında bir ifade de yer alır (Müslim, Cenâiz). Bu da kabir ziyaretinin hem ölüler hem diriler için rahmet dilemeye vesile olduğunu gösterir.

Ziyarette Okunabilecek Dualar

Ziyaretçi bunların dışında kendi diliyle, vefat eden yakını için içinden geldiği gibi dua edebilir. Kur'an'daki "Rabbenâ" duaları için Rabbenâ duaları yazımıza bakabilirsiniz.

Ölülere Duanın Faydası

Ebû Hüreyre'nin rivayetine göre Hz. Peygamber, insan ölünce amelinin kesildiğini, ancak üç şeyin devam ettiğini bildirmiştir: sadaka-i câriye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat (Müslim, Vasiyye). Kur'an'da da müminlerin kendilerinden önce göçenler için dua ettiği anlatılır (Haşr, 59/10). Bu sebeple vefat edenler için dua ve istiğfar etmenin onlara fayda vereceği konusunda âlimler arasında görüş birliği vardır.

Kabirde Yâsîn Okumak: Görüşler

Kabir ziyaretinde Yâsîn okumak Türkiye'de yaygın bir gelenektir. Bu konuda bilinmesi gerekenler şunlardır:

• Rivayet: "Ölülerinize Yâsîn okuyun" anlamındaki hadis Ebû Dâvûd ve İbn Mâce'de geçer. Ancak hadis âlimlerinin bir kısmı senedini zayıf bulmuştur. Bazı âlimler hadisteki "ölüler" ifadesini, ölüm döşeğindeki kişiler olarak anlamıştır.
• Sevabın ulaşması: Hanefî ve Hanbelî âlimlerin çoğunluğu, okunan Kur'an'ın sevabının bağışlanabileceğini ve ölüye ulaşacağını kabul eder. Şâfiî mezhebinde ise erken dönemde farklı bir görüş nakledilmiş, sonraki Şâfiî âlimlerin çoğu da sevabın dua yoluyla ulaşabileceğini söylemiştir.
• Ölçülü yaklaşım: Yâsîn ya da başka bir sureyi okuyup sevabını bağışlamak meşru bir uygulamadır. Ancak bunu zorunlu bir şart gibi görmek ya da yalnızca belirli bir sureye bağlamak doğru değildir. Fâtiha, İhlâs veya kişinin bildiği herhangi bir sure de okunabilir; samimi bir dua her durumda yeterlidir.

Kabir Ziyaretinin Adabı

• Selam vermek: Kabristana girerken yukarıdaki selam duası okunur.
• Saygılı davranmak: Kabirlerin üzerine oturmak ve basmak yasaklanmıştır (Müslim, Cenâiz). Kabirler arasında dikkatli yürümek gerekir.
• Ölümü düşünmek: Ziyaretin asıl amacı ahireti hatırlamaktır. Bu yüzden sakin ve tefekkür halinde olmak tavsiye edilir.
• Ölçülü yas: Üzülmek ve gözyaşı dökmek insani bir durumdur. Ancak yüksek sesle feryat etmek, yakayı yırtmak gibi davranışlar hadislerde yasaklanmıştır.
• Batıl uygulamalardan kaçınmak: Kabirden bir şey istemek, kabre bez bağlamak, mum yakmak, taş ya da para atmak gibi uygulamaların dinî bir dayanağı yoktur. Dua yalnızca Allah'a yapılır.
• Temizlik ve bakım: Kabrin bakımını yapmak, otlarını temizlemek ve çiçek dikmek güzel bir vefa örneğidir.

Vefat edenlerin bizi görüp görmediğiyle ilgili merak edilenler için ölüler ağladığımızı görür mü, taziye ile ilgili dualar için de taziyede okunan dualar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kadınlar kabir ziyareti yapabilir mi?

Bu konuda farklı görüşler vardır. Hanefî âlimlerin çoğunluğu, kabir ziyaretini serbest bırakan hadisi genel kabul ederek kadınların da ziyaret edebileceğini söyler. Hz. Âişe'ye kabir ziyaretinde okunacak duanın öğretilmesi de bu görüşü destekler. Bazı âlimler ise sık ziyaret ve aşırı yas gibi durumlar sebebiyle kerahet görüşündedir. Diyanet'in yaklaşımı, adaba uyulması şartıyla kadınların ziyaretinin caiz olduğu yönündedir.

Adetli kadın kabir ziyareti yapabilir mi?

Adet hali kabir ziyaretine engel değildir. Ziyaret eden kadın selam verip dua edebilir. Hanefî mezhebine göre Kur'an'ı tilavet niyetiyle okumamalıdır. Ancak Fâtiha gibi dua anlamı taşıyan ayetleri dua niyetiyle okuyabileceği belirtilir.

Kabir ziyareti hangi gün yapılır?

Kabir ziyareti için belirlenmiş bir gün yoktur. Halk arasında cuma, bayram ve kandil günlerinde ziyaret yaygındır. Ancak bunun sünnette belirli bir dayanağı bulunmaz. Kişi dilediği gün ziyarette bulunabilir.

Kabir başında hangi sure okunur?

Belirli bir sure şart değildir. Fâtiha, İhlâs, Âyetü'l-kürsî, Yâsîn ya da kişinin bildiği herhangi bir sure okunabilir. Okuyamayan kişi kendi diliyle dua ederek de ziyaretin amacını yerine getirmiş olur.

Abdestsiz kabir ziyareti yapılır mı?

Evet. Kabir ziyareti için abdest şartı yoktur. Abdestli olmak ise güzel bir edeptir.

Kaynaklar

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Haşr 59/10, İbrâhîm 14/41
• Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Cenâiz; Vasiyye
• Tirmizî, es-Sünen, Cenâiz
• Ebû Dâvûd, es-Sünen, Cenâiz; İbn Mâce, es-Sünen, Cenâiz
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu: kabir ziyaretiyle ilgili sorular
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kabir Ziyareti" ve "İsâl-i Sevap" maddeleri