Alacağını Almak İçin Okunacak Esmaül Hüsna ve Sahih Dualar
İçindekiler
Alacağını almak için okunacak belirli bir "esma tertibi" Kur'an'da veya sahih sünnette yer almaz. Ancak Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) borç ve geçim sıkıntısına karşı öğrettiği sahih dualar vardır ve Allah'ın Hakk, Adl, Vekîl gibi isimleriyle dua etmek meşrudur. Dua, hakkı aramanın meşru ve hukuki yollarıyla birlikte anlam kazanır.
- Borç sıkıntısına karşı en bilinen sahih dua, "Allâhümme'kfinî bi-helâlike an harâmik…" duasıdır (Tirmizî).
- El-Hakk, El-Adl, El-Vekîl, El-Fettâh gibi isimlerle dua edilebilir. Bunlara bağlanan 108, 66, 212 gibi sayılar sünnette geçmez.
- İslam, borcun yazılmasını, şahit tutulmasını ve hakkın meşru yollarla aranmasını öğütler (Bakara 282).
- Dua, avukata danışmanın, icra ve arabuluculuk gibi hukuki süreçlerin yerini tutmaz.
Borç ve Alacak İçin Okunan Sahih Dualar
1. Helal rızık ve borçtan kurtuluş duası
Hz. Ali'den nakledildiğine göre, borcunu ödeyemeyen bir köleye bu duayı öğretmiş ve onu Resûlullah'tan (s.a.v.) öğrendiğini söylemiştir. Tirmizî rivayet etmiş ve hasen olarak nitelemiştir.
| Okunuşu | Anlamı |
|---|---|
| Allâhümme'kfinî bi-helâlike an harâmike ve ağninî bi-fadlike ammen sivâk. | Allah'ım! Helalinle beni haramından müstağni kıl, lütfunla beni Senden başkasına muhtaç etme. |
Bu dua alacaklı için de anlamlıdır. Çünkü hakkı geciken kişi, sıkıntı içinde harama ya da haksız yollara meyletme tehlikesiyle karşılaşabilir. Dua, insanın hem rızkını hem de ahlakını Allah'a emanet etmesidir.
2. Sıkıntı, borç yükü ve insanların baskısından sığınma
Buhârî'nin Daavât bölümünde geçen bu dua, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) sıkça okuduğu dualardandır:
"Allâhümme innî eûzü bike mine'l-hemmi ve'l-hazen, ve'l-aczi ve'l-kesel, ve'l-buhli ve'l-cübn, ve dal'i'd-deyni ve galebeti'r-ricâl."
Meali: "Allah'ım! Kederden ve hüzünden, acizlikten ve tembellikten, cimrilikten ve korkaklıktan, borcun ağırlığından ve insanların baskısından Sana sığınırım."
"İnsanların baskısı" ifadesi, hakkı yenen ve kendini çaresiz hisseden kişinin durumunu doğrudan anlatır.
3. Tevekkül zikri: Hasbünallah
"Hasbünallâhu ve ni'me'l-vekîl" (Allah bize yeter, O ne güzel vekildir) ifadesi Âl-i İmrân suresinin 173. ayetinde geçer. Bu zikir için belirli bir sayı (450 gibi) sünnette yoktur. Kişi dilediği kadar, anlamını düşünerek okuyabilir.
Esmâü'l-Hüsnâ ile Dua: Hangi İsimler, Nasıl?
Kur'an'da "En güzel isimler Allah'ındır. O'na o isimlerle dua edin" (A'râf 180) buyrulur. Konuya uygun isimlerle dua etmek bu ayetin bir uygulamasıdır. Sık anılan isimler ve anlamları şöyledir:
| İsim | Anlamı | Duada kullanımı |
|---|---|---|
| El-Hakk | Varlığı gerçek ve değişmez olan, hakkı ortaya koyan | "Yâ Hakk, hakkı ortaya çıkar." |
| El-Adl | Tam adaletli olan | "Yâ Adl, aramızda adaletle hükmet." |
| El-Vekîl | Kendisine güvenilip işler havale edilen | "Yâ Vekîl, işimi Sana bıraktım." |
| El-Fettâh | Kapalı kapıları açan, hükmeden | "Yâ Fettâh, işimi hayırla aç." |
| Er-Rezzâk | Rızık veren | "Yâ Rezzâk, helal rızık ver." |
Halk arasında bu isimlere bağlanan 108, 66, 209, 114, 212 gibi okuma sayıları genellikle ebced hesabına dayanan halk ve havas geleneğinden gelir. Kur'an'da ve sahih sünnette bu sayılar yoktur. Esmâü'l-Hüsnâ'yı belirli bir adetle okumak kişinin tercihidir. Ancak bunun bir sonucu doğrudan sağladığı düşünülmemelidir.
İslam'da Borç ve Alacak Ahlakı
Duanın yanında İslam'ın borç konusundaki ölçülerini bilmek, hem alacaklıyı hem borçluyu korur:
- Borcu yazmak ve şahit tutmak: Kur'an'ın en uzun ayeti olan Bakara 282, vadeli borçların yazılmasını ve şahit tutulmasını emreder. Senet, sözleşme ve banka kaydı bu emrin bugünkü karşılığıdır.
- Zor durumdaki borçluya mühlet: "Eğer borçlu darlık içindeyse, eli genişleyinceye kadar ona mühlet verin. Bağışlamanız ise sizin için daha hayırlıdır" (Bakara 280).
- Gücü yeten borçlunun oyalaması zulümdür: "Zenginin borcunu ödemeyi geciktirmesi zulümdür" (Buhârî, Havâlât 1; Müslim, Müsâkât 33).
- Ödeme niyeti: "Kim insanların malını ödemek niyetiyle alırsa Allah onun ödemesine yardım eder. Kim telef etmek niyetiyle alırsa Allah da onu telef eder" (Buhârî, İstikrâz 2).
Bu ölçüler, hakkını aramanın kul hakkını koruyan meşru bir iş olduğunu gösterir. Alacağını istemek ayıp değildir. Ancak bunu yaparken iftira, tehdit, hakaret veya kendi başına zor kullanma gibi yollara başvurmak, haklı olanı da haksız duruma düşürür.
Hakkını Ararken Nasıl Dua Edilir?
Dua için özel bir kalıp şart değildir. Sünnete uygun genel bir yol şöyle özetlenebilir:
- Abdest alıp dilerseniz iki rekât namaz kılın. Hacet namazı hakkında ayrıntı için Diyanet kaynaklarına bakabilirsiniz.
- Allah'a hamd ve Peygamber Efendimiz'e salavat ile başlayın.
- İstiğfar edin. Kendi kusurlarınız için af dilemek duanın adabındandır.
- İsteğinizi kendi dilinizle açıkça söyleyin: "Allah'ım, falanca kişide kalan hakkımı hayırlısıyla ve kolaylıkla bana ulaştır. Onun kalbine insaf, bana sabır ver."
- Sonuç için acele etmeyin ve meşru adımlarınızı atmaya devam edin.
Karşı taraf için de hidayet ve insaf istemek, ilişkiyi tamamen koparmadan çözüm arayan bir müminin tavrıdır. Dua etmenin genel adabı için dua adabı yazımıza bakabilirsiniz.
Miras Hakkı İçin Dua ve Tedbir
Miras anlaşmazlıkları çoğu zaman aile bağlarını zedeler. Kur'an, miras paylarını Nisâ suresinin 11–12. ayetlerinde ayrıntılı biçimde belirler. Bu konuda kişi hem Allah'tan adalet ve aile içinde barış istemeli hem de mirasçılık belgesi, paylaşım anlaşması veya gerektiğinde dava gibi hukuki yolları bir avukat aracılığıyla takip etmelidir. Halk arasında anlatılan "günde 400 Yâ Vedûd" gibi sayılar sünnette geçmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Alacağını almak için en etkili esma hangisidir?
Kur'an ve sünnette belirli bir alacak için "en etkili" diye tayin edilmiş bir isim yoktur. El-Hakk, El-Adl, El-Vekîl ve Er-Rezzâk gibi konuya uygun isimlerle dua edilebilir. Sahih kaynaklı borç duası olarak "Allâhümme'kfinî bi-helâlike…" duası öne çıkar.
Borcunu ödemeyen kişiye beddua edilir mi?
Mazlumun duasının Allah katında değerli olduğu sahih hadislerde bildirilir. Ancak âlimler, öfkeyle beddua yerine hakkın ortaya çıkması, karşı tarafın insafa gelmesi ve kişinin kendisine sabır verilmesi için dua etmeyi daha uygun görür. Affetmek ise Bakara 280'de daha hayırlı olarak anılır.
Abdestsiz esma ve zikir okunur mu?
Esmâü'l-Hüsnâ, salavat, istiğfar ve dua abdestsiz de okunabilir. Abdestli olmak edebe daha uygundur. Kur'an ayetlerini ezberden okumak da Hanefî mezhebine göre abdestsiz caizdir. Mushaf'a dokunmak için ise abdest gerekir.
Adetli kadın bu duaları okuyabilir mi?
Hanefî mezhebine göre adetli kadın dua, zikir, istiğfar ve salavat okuyabilir. Kur'an'ı tilavet niyetiyle okuyamaz. Ancak dua anlamı taşıyan ayetleri dua niyetiyle okuyabilir. Ayrıntı için Din İşleri Yüksek Kurulu görüşlerine bakılabilir.
Dua ettiğim halde alacağım gelmiyorsa ne yapmalıyım?
Sahih hadislerde duanın karşılığının bazen istenen şekilde, bazen başka bir hayır olarak verildiği bildirilir. Dua etmeye devam ederken belgelerinizi toplayın ve bir hukukçudan destek alın. Dua ile tedbir birbirini tamamlar.
Kaynaklar
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim portalı: Bakara 280, 282; Âl-i İmrân 173; Nisâ 11–12; A'râf 180
- Tirmizî, Sünen, Deavât (Hz. Ali rivayeti, "Allâhümme'kfinî…" duası)
- Buhârî, Sahîh, Daavât; Havâlât 1; İstikrâz 2
- Müslim, Sahîh, Müsâkât 33
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Esmâ-i Hüsnâ" ve "Borç" maddeleri
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
