Peygamber Efendimiz Kına Kokusunu Sevmez miydi? Rivayetin Kaynağı ve Sıhhati
İçindekiler
"Peygamber Efendimiz kına kokusunu sevmezdi" sözü uydurma değildir; Ebû Dâvûd ve Nesâî'de Hz. Âişe'ye dayandırılan bir rivayette geçer. Ancak bu rivayetin senedi hadis âlimlerince zayıf bulunmuştur ve kınanın kullanılmasını yasaklamaz. Bu yazıda rivayetin metnini, kaynağını, sıhhatini ve kınayla ilgili diğer hadisleri dengeli bir şekilde ele alıyoruz.
- Rivayet Ebû Dâvûd (Tereccül) ve Nesâî (Zînet) tarafından Kerîme bint Hemmâm kanalıyla nakledilir.
- Senedindeki ravinin durumu sebebiyle pek çok hadis âlimi rivayeti zayıf saymıştır.
- Rivayette bile Hz. Âişe'nin kına hakkında "Bunda bir sakınca yoktur" dediği aktarılır.
- Saç ve sakalı kınayla boyamayı tavsiye eden ve kınanın yara tedavisinde kullanıldığını bildiren başka rivayetler vardır.
- Hz. Peygamber'in güzel kokuyu sevdiği ise sahih hadislerle sabittir.
Rivayetin Metni ve Kaynağı
Rivayete göre Kerîme bint Hemmâm adlı bir kadın, Hz. Âişe'ye kına ile boyanmanın hükmünü sormuştur. Hz. Âişe şöyle cevap vermiştir. Mealen:
"Bunda bir sakınca yoktur. Fakat ben ondan hoşlanmam; çünkü sevgilim Resûlullah onun kokusundan hoşlanmazdı." (Ebû Dâvûd, Tereccül; Nesâî, Zînet)
Bazı nüshalarda soru, kadınların kınayla boyanması veya kına ile ağdası şeklinde geçer. Rivayetin bağlamı, kadınların süslenmesinde kına kullanımıdır.
Rivayet Sahih mi?
Rivayetin Hz. Âişe'den nakleden ravisi Kerîme bint Hemmâm'dır. Hadis tenkitçileri bu raviyi hakkında yeterli bilgi bulunmayan, rivayetleri ancak destekleyici başka rivayetlerle güç kazanan kişiler arasında saymıştır. Bu yüzden günümüz hadis âlimlerinin önemli bir kısmı rivayeti zayıf kabul eder.
Rivayet sahih kabul edilse bile şu noktalar önemlidir:
- Hz. Âişe kınanın caiz olduğunu açıkça söylemiştir. Hoşlanmamak, yasaklamak anlamına gelmez.
- Bir yiyeceğin veya kokunun hoşa gitmemesi kişisel bir tercihtir. Hz. Peygamber'in keler etini yemediği hâlde başkalarının yemesine engel olmadığı da sahih hadislerle bilinir.
- Kokudan hoşlanmamak, kınayı dinen kötü bir şey hâline getirmez.
Dolayısıyla "Peygamberimiz kınayı sevmezdi, kına yakmak günahtır" şeklinde bir sonuca varmak doğru değildir.
Kınayla İlgili Diğer Rivayetler
Saç ve sakal boyama
"Ağaran saçı boyamak için kullandığınız şeylerin en güzeli kına ve ketemdir" hadisi Ebû Dâvûd, Tirmizî ve Nesâî'de geçer. Ketem, koyu renk veren bir bitkidir. Hz. Ebû Bekir'in saç ve sakalını kına ve ketemle boyadığı Müslim'de aktarılır.
Hz. Peygamber'in kendisinin saçını boyayıp boyamadığı ise sahâbe arasında farklı aktarılmıştır. Enes b. Mâlik onun boyamaya gerek duyacak kadar beyaz saçı olmadığını söylemiştir. Abdullah b. Ömer ise onu sarı renkle boyanmış hâlde gördüğünü anlatır. Her iki rivayet de Buhârî ve Müslim'de yer alır.
Tedavide kına
Hz. Peygamber'in hizmetinde bulunan Selmâ'dan nakledilen bir rivayette, Resûlullah'ın bir yara veya diken batması durumunda üzerine kına konulmasını istediği anlatılır (Ebû Dâvûd, Tıb; Tirmizî, Tıb). Bu rivayet, kınanın o dönemde kullanılan ve Hz. Peygamber'in de başvurduğu bir madde olduğunu gösterir.
Kadınların ellerini boyaması
Hz. Âişe'den nakledilen başka bir rivayette bir kadın perde arkasından Resûlullah'a bir yazı uzatır. Hz. Peygamber elin bir kadına ait olup olmadığını sorar ve kadın eli ise tırnaklarını kınayla renklendirmesi gerektiğine işaret eder (Ebû Dâvûd, Tereccül; Nesâî, Zînet). Bu rivayetin senedi de tartışmalıdır. Ancak TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "Kına" maddesinde belirtildiği gibi kına, İslâm toplumlarında kadınların yaygın bir süslenme aracı olmuştur.
Kına Yakmak Sünnet mi?
Tirmizî'de geçen "Dört şey peygamberlerin sünnetlerindendir" hadisinde sayılan şeylerden biri bazı nüshalarda "hayâ", bazı nüshalarda "kına" (hinnâ) olarak okunmuştur. Bu yüzden hadis, kına yakmanın sünnet olduğuna kesin bir delil olarak gösterilemez. Hadisin senedi de tartışmalıdır.
Âlimlerin genel kanaati şöyle özetlenebilir: Saç ve sakaldaki beyazları kına gibi siyah dışındaki renklerle boyamak teşvik edilmiştir. Kadınların el ve tırnaklarına kına yakması caiz bir süslenmedir. Ama kına yakmak farz veya vacip bir ibadet değildir. Hz. Peygamber'in bu tür günlük uygulamaları "sünnet-i zevâid" olarak değerlendirilir; ona sevgiyle uyan kişi sevap umabilir.
Hz. Peygamber Hangi Kokuları Severdi?
Hz. Peygamber'in güzel kokuya önem verdiği sahih rivayetlerle sabittir. Nesâî'de geçen bir hadiste "Bana dünyanızdan kadın ve güzel koku sevdirildi, namaz da gözümün nuru kılındı" buyurulur. Hz. Âişe'nin ona misk gibi güzel kokular sürdüğü Buhârî ve Müslim'de aktarılır. Kendisine hediye edilen güzel kokuyu geri çevirmediği de Buhârî'de bildirilir.
Kınanın kendine has keskin bir kokusu vardır. Bu kokudan hoşlanmamak, güzel kokuyu sevmekle çelişmez. "Kına kokusu cennet kokusudur" gibi sözlerin ise ayet veya sahih hadiste bir dayanağı yoktur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kına yakmak günah mı?
Hayır. Kına yakmanın günah olduğuna dair bir ayet veya sahih hadis yoktur. Kadınlar için caiz bir süslenme, saç ve sakal için ise tavsiye edilen bir boyadır.
Kınalı elle abdest ve gusül olur mu?
Kına cilde ve tırnağa renk verir, suyun ulaşmasını engelleyen bir tabaka oluşturmaz. Bu yüzden kına rengi abdest ve gusle engel değildir. Ancak suyun geçmesine engel olan kalın hamur kalıntılarının temizlenmesi gerekir.
Sol ele kına yakmak günah mı?
Sol ele kına yakmayı yasaklayan bir ayet veya sahih hadis yoktur. Kına yalnızca bir el veya iki ele yakılabilir; bu kişinin tercihine kalmıştır.
Erkekler eline kına yakabilir mi?
Âlimlerin çoğu, erkeklerin süs amacıyla el ve ayaklarına kına yakmasını kadınlara benzeme sayıldığı için uygun görmemiştir. Tedavi amacıyla kullanmak ise bu kapsamda değildir. Saç ve sakal için kına kullanımı caizdir. Ayrıntılar için Din İşleri Yüksek Kurulu kaynaklarına bakılabilir.
Bu rivayet yüzünden kına yakmaktan kaçınmak gerekir mi?
Gerekmez. Rivayetin senedi zayıf kabul edilmiştir ve rivayette bile kınanın caiz olduğu açıkça söylenir. Kokusundan rahatsız olan kişi kullanmayabilir; kullanmak isteyen de gönül rahatlığıyla kullanabilir. Bu konuda başkasını kınamak doğru değildir.
Kur'an'da kına geçiyor mu?
Hayır. Kur'an'da kınanın adı geçmez. Kınayla ilgili bilgiler hadislere ve fıkıh kaynaklarına dayanır.
Kaynaklar
- Ebû Dâvûd, es-Sünen, Tereccül ve Tıb bölümleri
- Nesâî, es-Sünen, Zînet ve İşretü'n-nisâ bölümleri
- Tirmizî, es-Sünen, Nikâh, Libâs ve Tıb bölümleri
- Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Libâs bölümü; Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Fezâil bölümü
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kına" maddesi
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm
- Din İşleri Yüksek Kurulu, saç ve sakal boyama ile ilgili soru-cevaplar
Okuyucu yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
