Hasta İçin Şifa Duası: Okunuşu, Anlamı ve Hasta Ziyareti Adabı

Hasta için okunacak en bilinen sahih dua, Hz. Peygamber'in hastaları ziyaret ettiğinde okuduğu "Allâhümme rabbe'n-nâs, ezhibi'l-be's…" duasıdır ve Buhârî ile Müslim'de yer alır. Sünnette ayrıca ağrıyan yere el koyarak okunan bir dua ve hasta ziyaretine dair güzel bir edep vardır. Bu yazıda bu duaların okunuşunu, anlamını, kaynaklarını ve hasta ziyaretinin adabını bulacaksınız.

"Allâhümme Rabbe'n-Nâs" Duası

Hz. Âişe'nin anlattığına göre Hz. Peygamber, ailesinden biri hastalandığında ya da bir hastayı ziyaret ettiğinde sağ eliyle onu sıvazlar ve şu duayı okurdu (Buhârî, Merdâ ve Tıb; Müslim, Selâm):

Arapçası: اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَأْسَ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا

Okunuşu: Allâhümme rabbe'n-nâs, ezhibi'l-be's, işfi ente'ş-şâfî, lâ şifâe illâ şifâük, şifâen lâ yügâdiru sekamâ.

Anlamı: "Ey insanların Rabbi olan Allah'ım! Sıkıntıyı gider. Şifa ver, şifa veren sensin. Senin şifandan başka şifa yoktur. Hiçbir hastalık bırakmayan bir şifa ver."

Bu dua, hem hastanın yanında hem de onun gıyabında okunabilir. Rivayetlerde lafızlarda küçük farklılıklar vardır; yukarıdaki metin en yaygın olanıdır.

Ağrıyan Yere El Koyarak Okunan Dua

Osman b. Ebi'l-Âs, vücudundaki bir ağrıdan Hz. Peygamber'e yakınınca ona şöyle denmiştir: "Elini vücudunun ağrıyan yerine koy, üç kez 'Bismillâh' de; yedi kez de şunu söyle" (Müslim, Selâm):

Arapçası: أَعُوذُ بِاللَّهِ وَقُدْرَتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحَاذِرُ

Okunuşu: E'ûzü billâhi ve kudretihî min şerri mâ ecidü ve uhâzir.

Anlamı: "Hissettiğim ve endişe ettiğim şeyin kötülüğünden Allah'a ve O'nun kudretine sığınırım."

Bu duadaki üç ve yedi sayıları hadisin kendisinde geçer. Hastanın kendisi okuyabileceği gibi, yanındaki biri de okuyabilir.

Hasta İçin Okunan Diğer Dualar

"Lâ be'se, tahûrun inşâallah"

İbn Abbas'ın rivayetine göre Hz. Peygamber bir hastayı ziyaret ettiğinde "Lâ be'se, tahûrun inşâallah" derdi (Buhârî, Merdâ). Anlamı: "Geçmiş olsun, inşallah (bu hastalık) günahlardan arınmaya vesile olur." Hastaya moral veren bu kısa söz, ziyaretin başında söylenebilecek en güzel sözlerdendir.

"Es'elullâhe'l-azîm…" duası

İbn Abbas'tan rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber, eceli gelmemiş bir hastayı ziyaret edip yanında yedi kez "Es'elullâhe'l-azîm, rabbe'l-arşi'l-azîm, en yeşfiyek" (Yüce arşın Rabbi olan yüce Allah'tan sana şifa vermesini dilerim) diyen kimsenin duasından söz etmiştir (Ebû Dâvûd, Cenâiz; Tirmizî, Tıb). Tirmizî bu hadisi "hasen garîb" olarak değerlendirmiştir. Duayı okumak meşrudur; şifanın ise Allah'ın takdirinde olduğu unutulmamalıdır.

Muavvizât (İhlâs, Felak, Nâs) ile ilgili rivayetler için Felak ve Nâs sureleri ile korunma yazımıza bakabilirsiniz.

Dua ve Tedavi Birlikte

İslam'da dua ile tedavi birbirinin alternatifi değildir. Üsâme b. Şerîk'in rivayetine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur. Mealen:

"Ey Allah'ın kulları, tedavi olunuz. Çünkü Allah, ölüm dışında hiçbir hastalık yaratmamıştır ki onun bir devasını da yaratmış olmasın." (Ebû Dâvûd, Tıb; Tirmizî, Tıb)

Bu hadis, hastalığın tedavisini aramayı dinin bir gereği olarak gösterir. Hastanın hekime gitmesi, tedaviye uyması ve bunu yaparken Allah'a dua etmesi, tevekkülün doğru anlaşılmasıdır. Ayrıca Buhârî'de yer alan rivayetlere göre müminin başına gelen hastalık ve sıkıntılar, sabrettiğinde günahlarına kefaret olur.

Hasta Ziyaretinin Adabı

Hasta ziyareti (iyâdet), Müslümanın Müslüman üzerindeki haklarından sayılmıştır (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Selâm). Müslim'de yer alan bir hadiste de hastayı ziyaret eden kişinin dönünceye kadar "cennet bahçesinde" olduğu bildirilir. Ziyarette şu edeplere dikkat etmek gerekir:

• Kısa tutmak: Hastayı yormamak için ziyaret kısa tutulmalıdır. Hasta ya da yakınları isterse süre uzayabilir.
• Uygun zaman: Hastanenin ziyaret saatlerine ve hastanın dinlenme vaktine uyulmalıdır.
• Sağlık kuralları: Bulaşıcı hastalıklarda ya da bağışıklığı zayıf hastalarda hekimin ve hastanenin talimatlarına uyulmalı; ziyaretçi kendisi hastaysa ziyareti ertelemelidir.
• Moral vermek: Ümit verici ve sakin konuşmak; hastalığın ayrıntılarını sorgulamamak, korkutucu hikâyeler anlatmamak.
• Dua etmek ve dua istemek: Hasta için dua etmek sünnettir. Rivayetlerde hastadan dua istemenin güzelliğine de işaret edilir.
• Tedaviye karışmamak: Hekimin önerdiği tedavinin dışında, dayanağı belirsiz karışımlar ya da uygulamalar tavsiye etmemek.

Uzaktan da hasta için dua edilebilir. Müslim'de yer alan bir hadiste, kişinin gıyabında din kardeşine yaptığı duaya meleğin "Sana da onun benzeri olsun" diyerek karşılık verdiği bildirilir. Ağır hastalar ve son anlarını yaşayanlar için okunacak dualar hakkında sekerat halindeki hastaya okunacak dua yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Buhârî, el-Câmiu's-sahîh, Merdâ; Tıb; Cenâiz; Fezâilü'l-Kur'ân
• Müslim, el-Câmiu's-sahîh, Selâm; Birr; Zikir
• Ebû Dâvûd, es-Sünen, Tıb; Cenâiz
• Tirmizî, es-Sünen, Tıb
• Nevevî, el-Ezkâr, hasta ziyareti bölümü
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "İyâdet" ve "Tedavi" maddeleri